Dinh dưỡng như thế nào là hợp lý cho bệnh nhân thoái hóa khớp?

Thoái hóa khớp là một căn bệnh hay gặp ở người trung niên và lớn tuổi. Để phòng và chữa bệnh này hiệu quả chúng ta cần hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng, và diễn biến của nó. Bên cạnh đó, chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân thoái hóa khớp đóng vai trò qua trọng trong hỗ trợ phòng ngừa và điều trị.

1. Thoái hóa khớp là gì?

Thoái hóa khớp là hiện tượng tổn thương sụn khớp và xương dưới sụn, kèm theo viêm, giảm dịch khớp.

Đây là một loại bệnh mãn tính xảy ra chủ yếu ở người trung niên và lớn tuổi. Thoái hóa khớp hay còn gọi là viêm khớp thoái hóa là tổn thương thường gặp nhất trong hơn 100 loại tổn thương viêm khớp khác nhau.

Các sụn khớp bao phủ bề mặt của xương có tác dụng che chắn và đóng vai trò như miếng đệm giữa các xương. Theo thời gian, lớp sụn khớp dần bị thoái hóa, trở nên mỏng đi và xù xì khiến cho khớp không thể hoạt động tốt. Cùng với đó là phần xương dưới sụn cũng bắt đầu thay đổi cấu trúc và hình dạng, bị xơ hóa, mật độ khoáng và sự bền chắc giảm sút rõ rệt, xuất hiện các vết nứt nhỏ.

Trường hợp thoái hóa khớp nặng, sụn mỏng đến mức không thể che phủ toàn bộ đầu xương, dẫn đến xương dưới sụn bị cọ xát vào nhau, thậm chí bào mòn lẫn nhau gây đau đớn vô cùng cho người bệnh khi vận động.

Mô tả thoái hóa khớp

2. Nguyên nhân

Có hai yếu tố chính gây ra thoái hóa khớp: lão hóa và cơ giới

  • Yếu tố lão hóa: ở con người, khi còn nhỏ, các tế bào sụn liên tục được sinh sản và tái tạo. Nhưng khi trưởng thành và già đi, các tế bào sụn bắt đầu không có khả năng sinh sản và tái tạo do sự lão hóa của cơ thể. Theo thời gian các tế bào sụn cũng giảm chức năng tổng hợp chất tạo nên sợi colagen và mucopolysacarit khiến cho chất lượng sụn kém dần nhất là tính đàn hồi và chịu lực. Thoái hóa khớp là tiến trình tự nhiên do lão hóa, ai cũng sẽ gặp phải. Tuy nhiên, tùy vào cơ địa, thói quen sinh hoạt, chất lượng cuộc sống mà sự thoái hóa đến sớm hay muộn.
  • Yếu tố cơ giới: là sự tăng bất thường lực nén trên một đơn vị diện tích của mặt khớp và đĩa đệm. Đây yếu tố gây thoái hóa khớp nhanh hơn bình thường, do các nguyên nhân: tăng tải trọng do béo phì hoặc do mang vác…, dị dạng bẩm sinh làm thay đổi bề mặt bình thường của khớp, biến dạng làm thay đổi mối tương quan, hình thái của khớp và cột sống sau chấn thương, u, loạn sản

Ngoài ra còn có một số nguyên nhân gây thoái hóa khớp như: di truyền (cơ địa lão hóa nhanh), nội tiết (như mãn kinh, đái tháo đường, loãng xương…), chuyển hóa (do bệnh gout…)

3. Triệu chứng

Người bị thoái hóa khớp có các triệu chứng sau:

  • Đau khớp: người thoái hóa khớp thường bị đau khớp gối, khớp ngón tay, khớp háng,… đôi khi kèm theo triệu chứng cứng khớp. Người bệnh thường đau âm ỉ, có khi thành cơn đau cấp tính khi họ vận động ở tư thế bất lợi. Cơn đau khớp thường nhiều về đêm hay khi thời tiết thay đổi. Cơn đau diễn biến thành từng đợt, có khi diễn biến đau liên tục tăng dần.
  • Vận động bị hạn chế: một khi đã thoái hóa khớp thì đương nhiên việc vận động bình thường khó khăn hơn nhiều do khớp không hoạt động trơn tru. Người bệnh có thể không làm được một số động tác như: quay cổ, cúi sát đất, co duỗi…
  • Khớp bị biến dạng: do lệch trục khớp, do mọc gai xương, hoặc thoát vị màng hoạt dịch

Mô tả biến dạng khớp

Ngoài ra còn có các triệu chứng: teo cơ do ít vận động, có tiếng động khi khớp cử động, vùng khớp bị sưng to do tràn dịch khớp.

4. Phương pháp điều trị

Có 4 phương pháp điều trị chính:

  • Điều trị thoái hóa khớp bằng thuốc tân dược: Dùng các thuốc có tác dụng giảm đau, kháng viêm, bổ sung canxi, colagen… Ưu diểm: tác dụng giảm đau rất nhanh, ưu tiên sử dụng khi cơn đau nhức khó chịu, gây ảnh hưởng tới vận động, sinh hoạt.
  • Phẫu thuật nội soi khớp, thay khớp, tái tạo khớp … Chỉ định khi các điều trị thông thường không có hiệu quả và cơn đau nhức khó chịu, gây ảnh hưởng tới vận động, sinh hoạt.
  • Điều trị thoái hóa khớp bằng vật lý trị liệu: có thể kết hợp với tây y để điều trị.
  • Điều trị bệnh thoái hóa khớp bằng thuốc nam: dùng thảo dược an toàn, chi phí rẻ, hiệu quả trị bệnh cũng rất tốt. Có rất nhiều bài thuốc, vị thuốc tốt đã được sử dụng nhiều năm.

5. Cách phòng ngừa, hỗ trợ điều trị:

  • Suy nghĩ tích cực, lạc quan, tránh tiếp xúc các thông tin tiêu cực, gây căng thẳng.
  • Có lịch biểu làm việc và nghỉ ngơi hợp lý.
  • Tránh mang vác vật nặng quá sức để khỏi chấn thương hoặc gây quá tải lớn cho khớp
  • Giữ ấm khi thời tiết trở lạnh
  • Thực hành các bài tập thể dục hỗ trợ điều trị theo hướng dẫn của bác sỹ chuyên khoa
  • Dùng chế độ dinh dưỡng hỗ trợ phòng ngừa và điều trị thoái hóa khớp

6. Dinh dưỡng cho bệnh nhân thoái hóa khớp

Chế độ dinh dưỡng luôn đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phòng ngừa và điều trị bệnh. Người thoái hóa khớp cũng vậy:

Các thực phẩm nên dùng:

  • Thịt động vật: lợn, bò, thịt gia cầm (gà, vịt, ngan ngỗng), tôm, cua, sò…
  • Cá nước lạnh: cá hồi, cá ngừ chứa nhiều acid béo omega-3 rất tốt cho người bị thoái hóa khớp
  • Nước hầm xương ống hay sụn sườn bò: chứa nhiều glucosamin và chondroitin là những hợp chất tự nhiên, có tác dụng giúp sụn chắc khỏe. Nước hầm xương ống, xương sườn lợn, bò, tôm, cá nấu nhừ ăn cả xương là những nguyên liệu tự nhiên giúp bổ sung canxi cho cơ thể.
  • Ngũ cốc và rau củ quả: như đậu nành, hạt mầm, có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch, chống ôxy hóa. Đu đủ, dứa, chanh, bưởi là những loại trái cây có nhiều men kháng viêm và vitamin C là hai hoạt chất có tác dụng kháng viêm.
  • Đặc biệt, hiện nay, các nhà khoa học còn khám phá ra công dụng tuyệt vời của hỗn hợp bơ và đậu nành trong việc chữa trị thoái hóa khớp. Các cuộc nghiên cứu gần đây cho thấy các chất trong bơ và đậu nành có khả năng kích thích tế bào sụn sinh sản collagen – một thành phần protein chính trong sụn, gân, xương.

Quả bơ

Đậu nành

Các thực phấm nên tránh:

  • Thực phẩm nhiều dầu mỡ, thức ăn chế biến sẵn, đồ chiên hoặc nướng
  • Các loại thực phẩm quá mặn hoặc quá ngọt
  • Đồ uống có cồn như bia rượu, thuốc lá, cà phê,…

Add your comment